Op 4 juli 2026 nam ik deel aan een speciale cursus zonder vallen op het hoofdkantoor van de Ki Federation, zonder precies te weten wat ik kon verwachten. Het bleek een rustige maar krachtige sessie te zijn: rustig van tempo, maar rijk aan details, bewustzijn en praktische waarde. Op de mat bevonden zich heel diverse cursisten, van witte banden tot 7e dan-houders, wat zorgde voor een inclusieve en ondersteunende sfeer. De cursus was bedoeld voor iedereen die behoefte had aan een rustiger tempo, of dat nu kwam door een blessure, herstel, leeftijd of simpelweg de wens om aikido zorgvuldiger te beoefenen.
In plaats van de nadruk te leggen op worpen en valtechnieken, concentreerde de training zich op het Ki-lesprogramma en op bewegen binnen veilige, persoonlijke grenzen. Door die aanpak voelde de cursus minder aan als een afgezwakte versie van aikido en meer als een andere invalshoek op dezelfde principes: kalmte, houding, gevoeligheid en coördinatie van lichaam en geest. De nadruk op het vermijden van overbelasting en het langzaam bewegen gaf de hele sessie een bedachtzame, meditatieve sfeer.
Kleine bewegingen, grote lessen
De les begon met het gedetailleerd bestuderen van de Ki for Health-oefeningen, met bijzondere aandacht voor langzame, gecontroleerde bewegingen. Samen met een partner testten we houding en coördinatie door de juiste en onjuiste uitlijning te vergelijken, waardoor het effect van kleine veranderingen onmiddellijk duidelijk werd. Het punt van Sensei Margaret was duidelijk: er valt veel te winnen bij minder doen, mits het met precisie en bewustzijn gebeurt.
Dat idee kwam ook terug in de oefening van de ‘acht manieren’. De bewegingen waren eenvoudig, maar de les was breder: concentreer je volledig op één taak, rond die netjes af en ga dan verder zonder mentale rommel. In het dagelijks leven kan dat soort aandacht ervoor zorgen dat werk lichter en efficiënter aanvoelt, omdat de geest niet verdeeld is tussen wat er net is gebeurd en wat er daarna zou kunnen gebeuren. Het was een praktische herinnering dat discipline in beweging de discipline in het denken kan aanscherpen.
Bewustzijn in het dagelijks leven
Een van de meest memorabele onderdelen van de cursus was de bespreking van het lopen met Ki, bewust blijven van de omgeving en onverstoorbaar blijven wanneer je door een partner op de proef wordt gesteld. De oefening ging niet om kracht, maar om evenwicht, aandacht en kalmte onder druk. In die zin leerde het de levensvaardigheid om op te merken wat er om je heen gebeurt voordat het een probleem wordt.
Die boodschap werd versterkt door een verhaal dat Sensei Margaret vertelde over het helpen van een jonge fietser die tegen een geparkeerde auto was gereden terwijl hij naar zijn telefoon keek. Het was een treffend voorbeeld van wat er gebeurt als de aandacht versnipperd of afwezig is. De les was niet simpelweg ‘wees voorzichtig’, maar ‘wees aanwezig’, omdat bewustzijn vaak het verschil maakt tussen soepele beweging en vermijdbare problemen.
Trainen met beperkingen
Een ander belangrijk thema van de les was respectvol omgaan met fysieke beperkingen. Bij partneroefeningen zoals de eerste vorm van nikkyo en kotegaeshi was het doel niet om de techniek te forceren, maar om de beweging zo te sturen dat beide personen comfortabel konden werken. Dat maakte de training tot een gezamenlijke inspanning, waardoor iedereen iets aan de oefening kon hebben.
Ik merkte dat mijn partner aan één kant enigszins aarzelend/gespannen was. Hij vertelde me dat hij aan die kant herstellende was van een totale knieprothese, die hij achttien maanden geleden had gekregen, en dat hij daar niets over had gezegd. Het benadrukte hoe belangrijk aandacht is tijdens het trainen, vooral in een omgeving zonder valtechnieken. De cursus liet zien dat gevoeligheid geen compromis is in Aikido; het maakt deel uit van de kunst.
Kalm onder druk
De onderdelen over vasthouden met twee personen en nikkyo met twee partners zonder valtechniek lieten zien hoeveel verschil ontspanning maakt. Als het lichaam gespannen is, wordt zelfs een eenvoudige beweging moeilijk. Als het lichaam ontspannen en verbonden is, verloopt dezelfde beweging soepel en beheersbaar. Dit was een van de duidelijkste voorbeelden van het centrale idee van de cursus: zachtheid is geen zwakte, en controle vereist geen inspanning.
De cursus introduceerde ook een creatieve oefening waarbij de techniek moest worden aangepast naargelang de partner 15 of 75 jaar oud was. Die invalshoek was nuttig omdat het ons dwong verder te denken dan één ideaal lichaamstype en in plaats daarvan in te spelen op de persoon die voor ons stond. Het was een praktische herinnering dat goed aikido evenzeer afhangt van aanpassingsvermogen als van techniek.
Een blijvende indruk
Hoewel de fysieke bewegingen klein en zacht waren, was de impact van de cursus verrassend groot. Ik vertrok met een kalm, ontspannen en lichamelijk evenwichtiger gevoel, en die verandering was zo duidelijk dat mijn vrouw het opmerkte toen ik haar van het station ophaalde. De sessie bewees dat training niet intensief hoeft te zijn om waardevol te zijn; soms gaat het rustigere werk dieper.
Reg D’Souza
Truro Ki Aikido Club