Wat is een ‘derde plek’?
In het boek The Great Good Place van Ray Oldenburg (in samenwerking met Karen Christensen) wordt iemands ‘eerste plek’ gedefinieerd als het huis en de mensen met wie hij of zij samenwoont, terwijl iemands ‘tweede plek’ de werkplek is – die voor velen van ons tegenwoordig ook thuis kan zijn, nu thuiswerken steeds gebruikelijker wordt. Een ‘derde plek’ is dan een openbare ruimte die mensen vaak bezoeken, waar men bekende gezichten kan tegenkomen en nieuwe vrienden kan maken. Ze worden beschouwd als ‘ankers’ van een bepaalde gemeenschap.
Oldenburg en Christensen hebben zeven kenmerken van derde plekken geïdentificeerd, elk met een korte definitie. In dit artikel zal ik ze een voor een behandelen en beschrijven – naar mijn bescheiden mening! – waarom de Ki Aikido Dojo aan de definitie voldoet of, in voorkomend geval, waarin deze afwijkt. Typische voorbeelden van derde plaatsen zijn cafés, kroegen en bibliotheken, dus de Dojo is verre van het perfecte voorbeeld van een derde plaats.
Toch zal ik de criteria uitpluizen en mijn argumenten voor de Ki Aikido Dojo uiteenzetten!
De zeven kenmerken zijn:
- Open en uitnodigend
- Gezellig en ongedwongen
- Handig
- Ongecompliceerd
- Er zijn vaste gasten
- Gesprekken staan centraal
- Er wordt veel gelachen
Kenmerken
Open en uitnodigend
“Je hebt geen uitnodiging of afspraak nodig, en je kunt komen en gaan wanneer je wilt.”
Dit is volgens mij maar half waar. Hoewel nieuwe leden altijd welkom zijn om bij een les langs te komen, moet er wel wat papierwerk worden geregeld voordat je voor het eerst de mat opstapt. Er is ook een vast lesrooster, dus het is niet aan te raden om zomaar te komen en gaan wanneer je wilt!
Wat betreft de gastvrijheid scoort de Ki Federation echter zeker hoog met haar streven naar inclusiviteit. Er zijn geen fysieke barrières om te oefenen en elke les wordt afgestemd op de deelnemers. De Dojo is een van de meest gastvrije plekken die ik ooit ben tegengekomen.
Gezellig en informeel
“Je voelt je er thuis.”
Ook hier zou ik zeggen: half waar. Er gelden in de dojo onwrikbare omgangsvormen en respect, wat de trainingen een formele sfeer geeft. Het is ook waar dat het beoefenen van Ki Aikido je vaak uit je comfortzone haalt, hoewel dit de bedoeling is en wordt aangemoedigd. Je zou ook kunnen zeggen dat de structuur en formaliteit van de beoefening een veilige ruimte bieden waarin mensen het comfort hebben om dingen te doen die anders ongemakkelijk zouden zijn. Als het gaat om erbij horen, moet ik bevooroordeeld zijn en zeggen dat dat vakje is aangevinkt! We hebben veel getuigenissen gezien van mensen die – vaak jarenlang – hebben gezocht naar een plek als Ki Aikido waar ze zich welkom voelen en de voordelen krijgen die onze beoefening biedt.
Handig
Dit is natuurlijk persoonlijk, hoewel ik verschillende mensen ken die kilometers ver en urenlang reizen om bij de dichtstbijzijnde dojo te komen. Hoewel we momenteel meer dan vijfendertig clubs in het Verenigd Koninkrijk hebben – naast onze internationale afdelingen – is het mogelijk dat we niet in jouw omgeving vertegenwoordigd zijn, aangezien er nogal wat afstand zit tussen Glasgow en Shrewsbury! Naarmate onze beoefenaars vorderen en, gezien het moderne leven, uit hun geboorteplaats verhuizen, moedigen we degenen die dat kunnen altijd aan om hun eigen clubs op te richten. Naarmate we als federatie blijven groeien, hopen we dat we gemakkelijker bereikbaar worden voor iedereen die wil trainen.
Ongecompliceerd
“Iedereen staat op gelijke voet, er is niets chique of kwetsbaars, en het is niet duur.”
Als iemand die door de jaren heen aan veel sporten heeft deelgenomen en lid is geweest van talrijke sportverenigingen, kan ik uit eigen ervaring zeggen dat Ki Aikido een van de meer betaalbare activiteiten is.
Wat betreft het op hetzelfde niveau staan: dit is niet strikt waar in de zin van het gradatiesysteem, maar op de mat wordt iedereen als gelijke behandeld en krijgt iedereen hetzelfde respect. Het is ook waar dat seniorleden nog steeds graag de basisoefeningen doen en met beginners werken als gelijken. Persoonlijk zou ik niet zeggen dat er iets chique of pretentieus is aan de Dojo of de training, maar misschien denkt een buitenstaander daar anders over. Van de formele kleding van de Hakama tot de vloeiende en ogenschijnlijk complexe bewegingen, er zijn elementen die als “chique” kunnen worden omschreven. Wat betreft kwetsbaarheid, zal ik proberen geen commentaar te geven op onze beoefenaars!
Er zijn vaste bezoekers
“En vaak is er een gastheer of -vrouw die de mensen bij binnenkomst verwelkomt.”
De uitdrukking ‘een vast onderdeel van het geheel’ komt bij me op als ik me een Ki Aikido-training voorstel, of een van onze cursussen die we het hele jaar door organiseren. Er zijn zeker vaste bezoekers! Ik zou ook willen stellen dat de Sensei als gastheer of -vrouw fungeert, hoewel de meeste clubs een vriendelijke vaste bezoeker hebben die vaak de taak van het verwelkomen op zich neemt.
Gesprek is de belangrijkste activiteit
“Discussie, debat en roddelen horen er allemaal bij.”
Hierbij moet je me misschien wat dichterlijke vrijheid gunnen. Hoewel er op de mat misschien weinig daadwerkelijk wordt gesproken, is elke oefening in Ki Aikido in mijn ogen een gesprek tussen de Nage en de Uke. Waarbij de Nage spreekt (leidt) en de Uke luistert (volgt). In deze geest zijn we in gesprek wanneer we onze geest verruimen en onze Ki projecteren naar onze partners in de Dojo. Wat roddelen betreft: misschien wordt er voor of na de training wat gekletst in de kleedkamer, maar ik hoop dat de Dojo vrij blijft van dergelijk geklets.
Er wordt veel gelachen
“De sfeer is ongedwongen en speels. Grappen maken en geestige opmerkingen worden aangemoedigd.”
Als ik me hier weer even wat dichterlijke vrijheid zou mogen permitteren en ‘gelach’ door ‘vreugde’ zou vervangen, dan zou ik zeggen dat de Ki Aikido Dojo hier zeker de spijker op de kop slaat. Hoewel er momenten van frustratie zijn – zoals bij elke bezigheid wanneer we leren en groeien – is de vreugde van Ki Aikido duidelijk voelbaar in de energie van de Dojo tijdens de training.
Waarom ‘derde plekken’ belangrijk zijn
‘Derde plekken’ hebben altijd een belangrijke rol gespeeld in onze samenlevingen; ze bieden mensen in de gemeenschap een veilige plek om tot rust te komen en te ontspannen, weg van het werk en weg van huis. In de moderne, snelle wereld, waar overal afleiding is en technologie elk aspect van ons leven binnendringt, wordt het steeds belangrijker om even afstand te nemen van alles en op een zinvolle en plezierige manier met andere mensen om te gaan. Dit is geen luxe, maar wordt een noodzaak en hopelijk heb ik met succes aangetoond dat de Ki Aikido Dojo een effectieve derde plek is.
Zou je willen dat de Ki Aikido Dojo jouw derde plek wordt?
Ben Docherty
Edinburgh Ki Aikido Club